EL NIÑO – LA NIÑA & TÁC ĐỘNG ĐẾN CÀ PHÊ VIỆT NAM: KHI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU GÂY XÁO TRỘN NÔNG SẢN | NONLA COFFEE

1. El Niño / La Niña là gì – Vì sao cà phê chịu ảnh hưởng lớn

ENSO (dao động khí hậu El Niño – La Niña) là chu kỳ biến đổi nhiệt độ mặt biển tại khu vực Thái Bình Dương, ảnh hưởng sâu rộng đến mô hình khí hậu toàn cầu, kể cả Việt Nam.

• El Niño: biển nóng, gây hạn hán, nắng nóng kéo dài.
• La Niña: biển lạnh, thường kéo theo mưa nhiều, tăng độ ẩm, bão lũ.

Vì cây cà phê – đặc biệt là Robusta tại Tây Nguyên – rất nhạy với lượng mưa, nhiệt độ và độ ẩm, nên khi ENSO xuất hiện bất thường, ngay lập tức năng suất và chất lượng cà phê bị ảnh hưởng rõ rệt.

2. Tác động tiêu cực của El Niño tới cà phê Việt Nam

– Thiếu mưa – hạn hán kéo dài

Nhiều địa phương trồng cà phê như Đắk Lắk, Gia Lai… ghi nhận mùa khô 2023–2024 kéo dài hơn, mưa ít, đất khô cằn.

Theo ngành nông nghiệp tỉnh Đắk Lắk, vụ cà phê 2023–2024, sản lượng giảm khoảng 23.000 tấn so với trước do hạn nặng — nhiều hộ mất tới 50% sản lượng.

– Cây khó ra hoa, đậu quả kém

Trong điều kiện khô nóng, hoa dễ rụng, tỷ lệ đậu quả thấp. Nhiều nông dân tại Tây Nguyên phản ánh đợt hạn vào giai đoạn ra hoa – đậu trái khiến năng suất vụ giảm mạnh.

– Chất lượng hạt suy giảm

Cà phê thu được thường là quả non, hạt nhỏ, lượng nhân không đạt chuẩn — ảnh hưởng hương vị, giá bán và phẩm cấp xuất khẩu.

– Chi phí sản xuất tăng, rủi ro cao

Do thiếu nước, nhiều vườn buộc phải tưới nhiều lần hơn. Theo Reuters, trong mùa hạn vừa qua, nhiều nông dân phải tưới tới 6–7 lần, thậm chí quẹt sâu hơn để giữ độ ẩm — điều này làm tăng chi phí sản xuất và vóc dáng cây giảm sức đề kháng.

Tất cả những yếu tố này khiến sản lượng Robusta Việt Nam sụt giảm — dẫn tới tình trạng thiếu hàng, khiến giá trên thị trường tăng vọt.

3. La Niña – Mưa nhiều, ẩm ướt: Cơ hội hay rủi ro cho cà phê?

Không phải lúc nào La Niña đem lại lợi ích cho cà phê. Mưa lớn, độ ẩm cao và lũ lụt đều tạo ra những thách thức.

• Mưa kéo dài khiến hoa và quả non dễ rụng, ảnh hưởng đậu trái.
• Độ ẩm cao tạo môi trường thuận lợi cho nấm bệnh, sâu hại phát triển mạnh — gia tăng rủi ro mất mùa, giảm phẩm chất hạt.
• Nếu mùa thu hoạch trùng mùa mưa – lũ – quá trình phơi sấy nhân cà phê sẽ gặp khó, ảnh hưởng chất lượng hạt và giá xuất khẩu.

Như vậy, La Niña có thể giúp cây đủ ẩm để phát triển — nhưng lại đi kèm nhiều rủi ro nếu người trồng không có biện pháp phòng chống phù hợp.

4. Tác động tổng hợp: Sản lượng giảm – Giá tăng – Biến động thị trường

– Cung giảm – Giảm xuất khẩu

Theo nhiều phân tích từ ngành cà phê và xuất khẩu, vụ 2023–2024 chứng kiến sản lượng Việt Nam sụt giảm mạnh, khiến lượng cà phê xuất khẩu giảm rõ rệt.

Điều này làm nguồn cung Robusta toàn cầu trở nên khan hiếm, đẩy giá lên cao kỷ lục. 

– Chi phí sản xuất tăng – Áp lực với người nông dân

Tưới nhiều lần, chống hạn, tưới bù… làm chi phí đầu vào tăng. Đặc biệt với giá phân bón, nước, nhân công tăng — khiến rủi ro đối với người nông dân cao hơn.

– Bất ổn chuỗi cung ứng – thị trường biến động

Việt Nam là một nguồn cung Robusta lớn, bất cứ biến động nào cũng gây xáo trộn trên thị trường quốc tế – từ giá xuất khẩu, đơn hàng tới tiêu dùng.

5. Giải pháp – Cách nông dân Việt đang thích ứng với biến đổi khí hậu

Để ứng phó với sự bất ổn thời tiết từ El Niño – La Niña, nhiều nông dân và chuyên gia nông nghiệp khuyến cáo:

• Áp dụng tưới tiết kiệm, che phủ gốc để giữ ẩm đất.
  Chọn giống chịu hạn, kháng bệnh phù hợp vùng khô – ẩm thay đổi.
• Chia vụ thu hoạch – giãn thời gian thu hái tránh dồn áp lực vào một thời điểm.
• Kết hợp phương pháp chế biến phù hợp khi vụ mùa bị ảnh hưởng — ví dụ lựa chọn hạt tốt, phơi sấy kỹ để giữ chất lượng.
• Đa dạng hóa nguồn thu: không phụ thuộc hoàn toàn vào cà phê, trồng xen cây khác để giảm rủi ro.

Kết luận

Hiện tượng El Niño – La Niña không còn là “hiện tượng xa lạ” mà đang ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, sinh kế của người trồng cà phê ở Việt Nam. Khi khí hậu biến động, sản lượng và chất lượng cà phê có thể giảm mạnh — dẫn đến biến động giá, rủi ro đầu tư và bất ổn thị trường.

Việc nắm rõ tác động của ENSO, theo dõi dự báo khí tượng, áp dụng kỹ thuật canh tác bền vững và linh hoạt trong thu hoạch – chế biến… là điều hết sức cần thiết để ổn định sản xuất cà phê và bảo vệ sinh kế người nông dân.

Thông tin liên hệ của NONLA COFFEE

• Facebook: Nonla Coffee Viet Nam
• Hotline: 0941482227
•  Địa chỉ: Số 74 TL8, Xã Quảng Phú, Tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam
• Mail: info.nonlavietnamglobal@gmail.com